Vele onderzoekers hebben geprobeerd om de mysteries rond emoties op te helderen, maar weinigen zijn daarin geslaagd. Een belangrijke reden hiervoor is de onbeantwoorde vraag waarom we emoties hebben; het doel ervan ontbreekt. Door het ontbreken hiervan gissen onderzoekers naar het nut van emoties en komen ze met verklaringen die niet te toetsen zijn. Zelfs Nico Frijda's boek Wetten der Emoties, een van de beste samenvattingen van het nut van emoties, beschrijft het doel niet.19.1-1Nico H. Frijda (2008) De wetten der emoties, Uitgeverij Bert Bakker Hij schrijft wel dat emoties een doel hebben, maar beschrijft dit doel zelf niet. Hierdoor ontbreekt de samenhang tussen de wetten die hij in zijn boek presenteert. Zie hoofdstuk 19.9 Wetten der emoties voor verdere uitleg.
Een tweede probleem is de afbakening van emoties. De vraag waar emoties beginnen en eindigen, is moeilijk te beantwoorden. Veel woorden verwijzen niet naar een emotie, maar naar een signaal, een gevoel, een toestand of een houding. Waar begint en eindigt een emotie? Is pijn een emotie? En honger? Is de aandrang om te plassen een emotie? Of lui zijn? Is lust een emotie? En een orgasme, is dat een emotie? Wanneer spreken we van een signaal, wanneer van een emotie en wanneer van een gemoedstoestand? Of neem verlangen. Is dat een lichamelijke aangelegenheid – graag een ijsje willen eten bij warm weer? Dan duidt het woord geen emotie aan, maar een gemoedstoestand. Of hoort het thuis bij status: graag succes willen behalen? Dit zijn nogal verschillende zaken.
Zonder doel zijn de woorden bovendien lastig te waarderen. Geprikkeld zijn bijvoorbeeld, is dat een negatief of een positief gevoel? Geprikkeld zijn kan een negatieve betekenis hebben in de zin van geërgerd zijn of boos, maar ook een positieve, in de zin van eerzuchtig zijn en drang tot actie hebben.
Ook ontbreekt het gezichtspunt waaruit we naar emoties kijken. Is schaamte een negatieve of positieve emotie? Vanuit de wij-waarnemer is schaamte een positieve emotie, omdat het signaleert dat het individu de mening van de groep belangrijk vindt. De ik-waarnemer ervaart schaamte echter als een negatieve emotie, omdat hij niet aan de verwachtingen van de groep voldoet.
Hieruit blijkt duidelijk dat woorden alleen geen goed uitgangspunt vormen om signalen, emoties en gemoedstoestanden te analyseren en te beschrijven. Iedereen legt de woorden die emoties beschrijven anders uit, waardoor er geen eenduidig antwoord is op de vraag wat emoties zijn. Deze onduidelijkheid compliceert de uitleg van emoties vergaand. In 1981 bestonden al meer dan 100 definities.19.1-2Paul R. Kleinginna and Anne M. Kleinginna(1981) ‘‘A Categorized List of Emotion Definitions with Suggestions for a Consensual Definition’’, Motivation and Emotion 5: 345–79 Hierdoor is het onmogelijk om alleen op basis van woorden een analyse uit te voeren. Woorden hebben dubbele betekenissen, beschrijven een toestand vanuit meerdere typen waarnemers, kennen andere tijdsperspectieven (verleden, heden, toekomst), verbergen details, en zijn bedoeld voor eenvoud, niet voor ontleding. Vragenlijsten over emoties zijn daarom inherent onbetrouwbaar.19.1-3Bekijk bijvoorbeeld International Survey On Emotion Antecedents And Reactions op http://www.affective-sciences.org/researchmaterial Zonder een redenering die betekenis geeft aan emoties loopt daardoor elke analyse vast in de doolhof van verschillende betekenissen.
Vorige pagina Volgende pagina Inhoudsopgave