In de strijd om het bestaan is een voorgeprogrammeerd stappenplan (werking) voor dieren en mensen niet voldoende om succesvol te zijn. Door de directe toekomst te voorspellen en een goede positie in te nemen, vergroten ze hun succes. Ze kunnen bovendien reageren op gebeurtenissen en zich naar een nieuwe positie verplaatsen. Deze flexibiliteit maakt de kans op overleven groter. Toch kent deze flexibiliteit een groot nadeel: het is trager dan de werking zelf. Het reageren op gebeurtenissen en de directe toekomst voorspellen is trager, omdat het afwegen van de verschillende alternatieven (denk)tijd kost. Om dit nadeel op te heffen, ontwikkelden dieren en mensen snelle denkprocessen die voorrang geven aan het krijgen en succesvol grootbrengen van (klein)kinderen. Deze automatische denkprocessen noemen we automoties. Ze zorgen dat het ingebouwde persoonlijke levensdoel voorrang krijgt op groepsmotieven.
Automoties zijn denkprocessen die prioriteit geven aan de route naar het eigen levensdoel en ervoor zorgen dat het leven wordt doorgegeven.
Automoties bestaan uit drie belangrijke stappen. Het begint met de keuzes. Hoewel het doel vaststaat en ik het niet eens bewust hoef te kennen, maak ik keuzes om mijn levensdoel te bereiken. De naam hiervoor is autoselectie. Autoselectie beschrijft de denkprocessen die voorrang geven aan mijn eigen nageslacht en mijn eigen lichaam. Ik neem beslissingen die in het voordeel zijn van mijn nakomelingen en de kans op succes van mijn kinderen zo groot mogelijk maken. Bijvoorbeeld, ik maak mijn zoon de opvolger van mijn bedrijf. Voor mijn kind is dat een prima opstap naar voldoende inkomen. Alle beslissingen tezamen zorgen ervoor dat mijn kinderen meer kans hebben op kleinkinderen.
Het nemen van een beslissing is één, het omzetten van de beslissing in een actie is iets anders. Na de gemaakte keuzes moet ik in actie komen. Acties kosten energie en dat vermijd ik liever. Behalve wanneer mijn levensdoel op het spel staat. Dan spoort mijn brein me aan om in actie te komen: autoactie. Autoacties zijn denkprocessen die me aanzetten tot handelen. Autoactie maakt dat ik de volgende stap zet op mijn levenspad. Zie ik mijn kind in de gracht vallen, dan spring ik onmiddellijk in het water om het te redden. Ik twijfel geen moment en overweeg bijvoorbeeld niet eerst of ik wel zin heb om te zwemmen. Ook als ik zelf verzeild raak in een strijd op leven en dood, krijg ik meer adrenaline en daarmee meer kracht. Autoactie zet me aan tot daden die mijn eigen voortbestaan en het succes van mijn (klein)kinderen veiligstellen.
Na mijn keuzes en acties zie ik het resultaat. Ik beoordeel dat resultaat en daar ontstaan mijn emoties uit: kwam mijn voorspelling uit of niet? Als ik het resultaat nog niet ken, loop ik erop vooruit en voel ik alvast spanning: komt mijn voorspelling uit?
Mijn emoties laten groepsleden non‑verbaal merken hoe ik tegenover de uitkomst van mijn beslissingen en acties sta. Ze tonen zich in duidelijke lichamelijke signalen en gezichtsuitdrukkingen die anderen makkelijk oppikken. Ik ga blozen, ik krijg het warm, of ik voel me terneergeslagen.
Meestal denk ik dat ik me eerst bewust ben van mijn emoties en dat mijn lichaam daarna reageert. Dat is de klassieke manier waarop we emoties beschrijven. Maar het omgekeerde gebeurt net zo goed: mijn lichaam reageert eerst, en pas daarna besef ik wat ik voel. Daardoor zijn mijn emoties voor anderen vaak al zichtbaar voordat ik zelf doorheb dat ze er zijn.
De term automotie omvat autoselectie, autoactie en emoties. Automoties zijn belangrijk, omdat ze mijn beslissingen sterk sturen. Elke automotie werkt als een voorrangsregel die mijn gedrag beïnvloedt, vaak op een manier die voor een dij‑waarnemer ‘irrationeel’ lijkt. Vanuit mijn eigen perspectief is dat gedrag juist logisch: ik geef voorrang aan alles wat helpt om mijn levensdoel goed te bereiken.
Een automotie is daarom niet gekoppeld aan een gevoel, maar aan het doel dat ik nastreef. Eerst komt het doel, daarna maak ik keuzes en onderneem ik acties. Het gevoel dat daaruit ontstaat, is slechts een hulpmiddel om dat levensdoel te realiseren.
Vorige pagina Volgende pagina Inhoudsopgave