De Middenweg is de weg die we denken te nemen naar het levensdoel. Belangrijke afwijkingen daarvan lokken emoties uit. De Middenweg is voor iedereen anders, maar de werking ervan is voor iedereen gelijk.
De opbouw en werking van bestaans- en kringemoties zijn in de voorgaande hoofdstukken helder uitgelegd, maar de vraag waarom in dezelfde situatie niet iedereen emoties heeft, is nog onbeantwoord. Waarom is de een in dezelfde situatie emotioneel en is de ander stoïcijns? Waarom zijn verder de emoties voor iedereen anders? Moeten we bovendien de uiting van emoties onderscheiden de werking ervan voor een goede analyse?
Het beantwoorden van deze vragen starten we bij het nut van emoties. Emoties houden ons op het pad naar ons levensdoel. De route hiernaartoe verschilt van situatie tot situatie. Bestaansemoties draaien om het gezond houden van het eigen lichaam, om het in leven blijven. Deze emoties zijn voor vrijwel iedereen gelijk. Bij kringemoties varieert de voorspelling van de toekomst veel meer, omdat iedereen een andere voorspelling maakt van zijn eigen levenspad. Hierdoor zijn de bijbehorende emoties ook anders.
Boeddhisten kennen ook het begrip Middenweg, de weg zonder emoties. De doelen van de Middenweg in het boeddhisme en het Alforto-raamwerk liggen echter ver uit elkaar.
In het boeddhisme gaat het om innerlijke vrede. Deze verlichte innerlijke vrede is kort gezegd te bereiken door niet te verlangen en evenwichtig te zijn. Emoties zijn negatief en moeten worden voorkomen.
In het Alforto-raamwerk bereiken we via de Middenweg het levensdoel en corrigeren emoties afwijkingen hiervan. Emoties vervullen een nuttige functie die bij de essentie van het leven hoort.
Het voorspelde pad krijgt de naam Middenweg. De Middenweg is de route die ik denk af te leggen. De Middenweg is zeer flexibel, omdat de route steeds wijzigt. De omstandigheden dwingen elke keer aanpassingen af; voortdurend zie ik andere kansen en mijn capaciteiten veranderen keer op keer.
Wijkt de werkelijkheid belangrijk af van het uitgezette pad, dan ontstaan emoties. Gaat het beter dan ik had gedacht, dan waardeer ik een afwijking positief. Gaat het minder dan gedacht, dan waardeer ik afwijkingen negatief. Omdat iedereen een andere Middenweg voorspelt, zijn emoties ook voor iedereen verschillend.
De positieve en vooral negatieve afwijkingen van de Middenweg die emoties uitlokken, krijgen een prominente plaats in mijn geheugen.
De Middenweg hangt af van de voorspellingen van een individu. Dit lijkt een duidelijke uitleg van emoties te belemmeren. Iedereen doet namelijk andere voorspellingen en het aantal situaties is ontzettend hoog. De specifieke Middenweg is voor iedereen, in elke cultuur, in elke situatie anders, omdat de groepen waarin we leven andere regels kennen. Dat maakt dat onze voorspellingen en verwachtingen per groep anders zijn. Bovendien worden we ouder en verandert de werking van ons lichaam, waardoor we andere voorspellingen over onze gezondheid maken. Hoe is hier in vredesnaam een rode draad in te vinden?
De eenvoud van emoties ligt verscholen in de emoties die ontbreken. De redenering hierachter is eenvoudig. Alleen afwijkingen van het gedachte levenspad lokken emoties uit. Op de Middenweg, het verwachte levenspad, hebben we geen emoties. Daarom kunnen we de Middenweg afleiden van de ontbrekende emoties.
Door emoties en gemoedstoestanden in de tabellen 19.3, 19.4 en 19.5 te plaatsen op de assen negatief/positief, tijdvak en richting, ontstaat per ambitie een duidelijk beeld van de ontbrekende emoties.
We kunnen het ontbreken op twee manieren uitleggen: 1. ontbrekende emoties zijn niet van belang voor ons functioneren of 2. deze emotieloze richtingen zijn standaard uitgangspunten. De eerste uitleg is te weerleggen met de vaststelling dat samenwerking wel degelijk toekomstige voordelen biedt. De beste en eenvoudigste verklaring voor het ontbreken van emoties is daarom dat ze simpelweg standaard uitgangspunten zijn.
Omdat het standaard uitgangspunten zijn, hebben we er ook geen woorden voor. We hebben geen lichaamsemoties die teruggrijpen op het verleden, geen emoties voor toekomstige groepsvoordelen, geen positieve statusemoties in het heden, en geen positieve identiteitsemoties. Kennis kent voor de overgrote meerderheid van mensen helemaal geen emoties.
We ervaren geen emoties op de Middenweg, omdat de gebeurtenissen of beslissingen in lijn liggen met onze verwachtingen. Het lichaam blijft in de toekomst gezond, net zoals het in het verleden was. De groep biedt in de toekomst altijd voordelen. Hoe groter de groep, hoe beter. Er is altijd plaats voor ons. We zien onze rol in de groep altijd vanuit een positief perspectief: we zijn in de toekomst altijd van belang. Veilig zijn is geen emotie als deze toestand de normaalste zaak van de wereld is. Winnaar zijn lokt geen emoties uit als het in de lijn der verwachting ligt, zoals de schaatser Sven Kramer na zijn 130ste medaille liet zien.
De basisverwachting in deze redenering is:
Dit standaard verwachte gedrag noemen we de Middenweg: het pad zonder emoties. Het principe en de werking van de Middenweg zijn voor iedereen gelijk. Alleen afwijkingen van de Middenweg geven aanleiding tot emoties, niet de toestand zelf. Emoties verdwijnen daarom als de toestand de standaardwaarde is geworden. Dominant zijn of autonomie hebben leidt bijvoorbeeld niet tot een positieve emotie. Alleen het krijgen of verliezen ervan leidt tot emotie.
Langdurige positieve bijsturing is blijkbaar niet zinvol. De betere situatie wordt al gauw de nieuwe levensroute. Positieve bijsturing is daarom altijd kortdurend. De verklaring hiervoor is dat we op koers liggen om het levensdoel te bereiken. Emoties hebben dan geen nut.
Langdurige negatieve bijsturing is blijkbaar wel zinvol. Negatieve emoties onthouden we langer en specifieker dan positieve emoties. Het niet op de levensroute blijven, nemen we onszelf zeer kwalijk. Ten koste van alles proberen we er weer op te komen, zelfs als dit ten koste gaat van anderen. Is de levensroute definitief afgesloten, dan ontstaat er figuurlijk kortsluiting in ons hoofd. De sturing verdwijnt. Willekeur krijgt de overhand (psychose) en leidt zonder hulp van groepsleden tot de eigen ondergang.
Daarmee ondersteunen emoties het invullen van de persoonlijke ambities. Emoties zorgen ervoor dat we gericht blijven op het levensdoel en dat we onze energie alleen gebruiken voor succesvolle activiteiten. Dit is zowel vanuit de groep als vanuit een groepslid gezien een verstandige aanpak. In de strijd om het bestaan is het dom om energie te verspillen aan nutteloze zaken.
Deze uitleg van de rol van emoties en de Middenweg geeft heldere antwoorden, maar lokt ook veel vragen uit. Ontbreken de genoemde emoties echt of ontbreken ze door fouten in deze analyse? Hoeveel zekerheid hebben we dat de indeling in gemoedstoestanden en emoties in de tabellen 19.3, 19.4 en 19.5 correct is? Is de indeling in tijdspanne, waardering en ambitie wel de beste keuze?
De antwoorden op deze vragen hebben we nog niet. De woorden voor emoties zijn, zoals al eerder gezegd, voor meerdere uitleg vatbaar. Emoties zijn bovendien slecht gedefinieerd en daardoor moeilijk te vangen. Verder hebben we niet overal woorden voor. Honderd procent zekerheid kunnen we daardoor niet ontlenen aan de indeling. Deze eerste analyse is desondanks belangrijk, omdat de gedachtegang een ander licht laat schijnen op de opbouw van emoties. Hint: aanvullend onderzoek kan de vragen prima beantwoorden.
Vorige pagina Volgende pagina Inhoudsopgave